VVD-parlementariër Bas van ’t Wout:

‘Huidige arbeidsverhoudingen passen niet meer bij de economie van nu’

 

Hervorming van de arbeidsmarkt moet een van de belangrijkste opgaven van het nieuwe kabinet zijn, vindt VVD-parlementariër Bas van ’t Wout. Met voor werkgevers voldoende mogelijkheden om in te spelen op de veranderende vraag in de markt.


 

Schrijnende verhalen, daar heeft Bas van ’t Wout er gedurende zijn Kamerlidmaatschap te veel van gehoord. Dit geval bijvoorbeeld: “Ik ontmoette een horecaman die bijna zijn leven lang een restaurant exploiteerde. Al dertig jaar met hetzelfde personeel; de medewerkers waren min of meer familie. De zaak liep niet meer en deze ondernemer zag zich genoodzaakt de tent te sluiten, met pijn in het hart. Vervolgens mocht hij ook nog eens €200.000,- transitievergoeding afrekenen. Die man heeft zijn leven lang hard gewerkt, heeft goed gezorgd voor zijn personeel. Het resultaat: zijn pensioen is hij kwijt. Hij vertelde me dat zijn zoon ook ondernemer is. Het laatste waar die nog aan denkt: iemand in vaste dienst nemen. Die kijkt wel uit, wetend hoe het zijn vader verging.”

Herziening

“De arbeidsverhoudingen die we hebben, passen niet meer bij de huidige economie”, is Van ’t Wouts overtuiging. Een aantal wetten en regels is dringend aan herziening toe. Als eerste de wet Werk en Zekerheid, die niet heeft waargemaakt wat minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Lodewijk Asscher (PvdA) ermee beoogde: “Daar zit de filosofie achter dat je werkgevers kunt

Bas van 't Wout

Bastiaan (Bas) van ’t Wout (1979) is lid van de VVD. Namens deze partij zit hij sinds september 2012 in de Tweede Kamer. Hij is woordvoerder Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Eerder was hij gemeenteraadslid in Amsterdam en politiek assistent van Geert Dales en Mark Rutte. Bij de komende Kamerverkiezingen van 15 maart staat hij op plaats 13. Van ’t Wout is getrouwd, heeft twee kinderen en woont in het Brabantse Hoeven.  

‘Het vaste contract
als ideaal, als het
heiligste wat er bestaat,
getuigt niet van realisme.
Als je bij V&D werkte op een
vast contract, sta je nu
ook op straat.’

verplichten een vast dienstverband aan te bieden. Maar het vaste contract als ideaal, als het heiligste wat er bestaat, getuigt niet van realisme”, zegt hij. “Als je bij V&D werkte op een vast contract, sta je nu ook op straat. Dat is niet voldoende om mensen bestaanszekerheid te bieden.”
Van ’t Wout legt uit wat de VVD wil: “Werkgevers verleiden om mensen in dienst te nemen. Wat je wilt, is dat mensen aan de slag zijn. De huidige wetgeving zegt dat je na twee jaar in een uitzend- of andere flexibele baan recht hebt op een vaste baan. In de praktijk sta je op straat. Precies de verkeerde route. Klonk goed, werkt niet.”

Ketenbepaling weg

Het verkiezingsprogramma van de VVD oppert de mogelijkheid van meer en langduriger tijdelijke contracten. Van de huidige ketenbepaling wil Van ’t Wout zo snel mogelijk af. Hij constateert ook ‘dat Nederland in vergelijking met andere landen erg uit de pas loopt als het gaat om de verhouding tussen vast en flexibel’. Maar Van ‘t Wout wil niet spreken van ‘doorgeschoten’.

De oplossing ligt niet bij het inperken van flexibele arbeid, zegt hij. “Ten eerste hebben veel bedrijven behoefte aan een flexibele schil. Denk aan distributiecentra. Bij de nieuwe vestiging van bol.com hebben ze een vaste staf van rond de 3.000 medewerkers, maar in piekperiodes zoals rond kerst hebben ze 7.000 mensen nodig. Aan die wisselende behoefte moeten we de wetgeving aanpassen. Ten tweede moeten we niet de positieve kanten van flexibele arbeid uit het oog verliezen. De groei van de werkgelegenheid het afgelopen jaar komt voornamelijk voort uit het aanbieden van uitzendwerk. Voor velen is dat een opstap naar de arbeidsmarkt. Zij zouden anders helemaal niet aan de bak komen.”

Werkgeverschap aantrekkelijker

Een betere manier om wat meer balans te brengen, is volgens Van ‘t Wout het werkgeverschap aantrekkelijker maken. Dat is het nu in veel opzichten niet, vindt hij. “Vooral voor het midden- en kleinbedrijf is het nodeloos ingewikkeld, vanwege de kosten, de risico’s, de bureaucratie en het gegeven dat je moeilijk van iemand in vaste dienst afkomt. Daar zullen we echt iets aan moeten doen.” Liberalen komen al snel uit bij het schrappen van regels.

‘De huidige wetgeving
zegt dat je na twee jaar in
een uitzend- of andere
flexibele baan recht hebt
op een vaste baan. In de
praktijk sta je op straat.
Precies de verkeerde route.
Klonk goed, werkt niet.’

Hoe kijkt Van ’t Wout naar dit vraagstuk? “Als je het ondernemers vraagt, dan komen ze altijd met hetzelfde lijstje. Eén: arbeid is in Nederland te duur. De belasting op arbeid moeten we omlaag brengen. Dat staat in ons verkiezingsprogramma. Het tweede waar werkgevers over klagen, is dat ze veel last hebben van het ziektedossier. Enerzijds de twee jaar loondoorbetaling bij ziekte, dus de kosten; anderzijds de bureaucratie die een zieke werknemer met zich meebrengt.”
“Over de derde klacht hebben we het gehad in het voorbeeld dat ik noemde: de transitievergoeding. Het is te moeilijk en ongelooflijk duur om afscheid te nemen van mensen, terwijl dat soms noodzakelijk is.
Mij hoor je niet zeggen dat we van de transitievergoeding af moeten. Maar we moeten wel beter kijken of de hoogte van de uit te keren bedragen een beetje reëel is. Zeker als het gaat om ontslag op bedrijfseconomische gronden. Dat doe je als werkgever omdat je bedrijf anders niet overeind kan blijven.”

Personeelsdossier

Ook het ontslagrecht zelf is naar zijn idee toe aan een herziening. “Waar je nu tegenaan loopt, is dat in het nieuwe ontslagrecht heel specifiek is opgenomen dat de werkgever voor 100% aan de eisen voor ontslag moet voldoen. Voor kleine bedrijven is dat een drama. Als je ook maar iets in het personeelsdossier niet op orde hebt, lukt het niet. Ook rechters geven aan dat als ze, objectief gezien, voldoende reden zien voor ontslag, de wet geen ruimte biedt om daar met redelijkheid naar te kijken, waardoor ze het niet kunnen toekennen. Daar zullen we echt vanaf moeten.” Een tweede belangrijke reden om snel te sleutelen aan de arbeidsverhoudingen, is volgens Van ’t Wout het besef dat de economie in steeds hoger tempo verandert. “Je zult werknemers veel beter moeten toerusten om dat bij te kunnen benen. Maakt niet uit welke contractvorm je hebt, je kunt er niet vanuit gaan dat je daarmee de komende tien, twintig jaar rustig achterover kunt leunen.” Van laag- tot hoogopgeleid werk, er zullen beroepen verdwijnen, terwijl er ook weer bij komen. “App-ontwikkelaar, daar had tien jaar geleden nog nooit iemand van gehoord.”

Van ’t Wout omarmt het concept van ‘een leven lang leren’. “Dat hoeft niet een leven lang in de schoolbanken te zijn. Leren kan ook prima on the job. De overheid zal dat moeten bevorderen, werkgevers zullen daar een rol in moeten pakken, maar ook werknemers zullen een bijdrage moeten leveren aan een cultuuromslag. Eigenlijk moet iedereen zich zo af en toe afvragen: waar sta ik over vijf jaar, ben ik dan nog aantrekkelijk, wat verandert er in mijn sector?”

DBA vol weeffouten

Een andere wet vol weeffouten – zo heeft inmiddels ook de verantwoordelijke (VVD-)staatssecretaris Eric Wiebes erkend – is de wet DBA die in plaats kwam van de VAR-verklaring. Die heeft tot nu toe vooral chaos en onzekerheid opgeleverd. Hoe moet het volgens Van ’t Wout verder? “De wet-DBA blijft in de ijskast zolang het nodig is en er een beter alternatief is. Waar we echt naar moeten kijken, is de minderheid van de zzp’ers die tegen hun zin zelfstandig zijn en in schijnconstructies werken. In de pakketsector was er sprake van problemen, maar tegelijk was dat een van de eerste groepen met een modelcontract. Die sector heeft geen last van de DBA. Terwijl de groep zzp’ers waar je je eigenlijk helemaal niet mee hoefde te bemoeien omdat het goed ging, er de dupe van werd. Laten we die mensen vooral de ruimte geven om te ondernemen. Er is maatwerk nodig.”

Arbeidsrecht

Wat de DBA volgens Van ’t Wout laat zien, is dat haken en ogen vooral zitten in het arbeidsrecht. “Het draait daar om ingewikkelde vragen rond begrippen als gezag en vervangbaarheid. Inmiddels zijn er alweer twintig ideeën ter vervanging van de DBA. Ik wil me nog nergens aan conformeren. Maar in het arbeidsrecht zal naar mijn verwachting de oplossing liggen. De VVD wil zo snel mogelijk duidelijkheid, met de aantekening dat kwaliteit het deze keer moet winnen van haast.” Zijn partij voelt volgens Van ’t Wout niks voor een verplichte collectieve arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp’ers.

‘Maakt niet uit welke
contractvorm je hebt,
je kunt er niet vanuit
gaan dat je daarmee de
komende tien, twintig
jaar rustig achterover
kunt leunen.’

‘Gelukkig zien we dat
er gezocht wordt naar mogelijkheden om
mensen op flexibele
contracten wel een
hypotheek te verstrekken.’

“Bij ondernemerschap horen voordelen ten opzichte van een vaste baan, maar ook nadelen. Hoe je vormgeeft aan je pensioenopbouw, iets achter de hand houdt voor arbeidsongeschiktheid of een verzekering afsluit, dat moeten we echt vrijlaten.”

Levensloopzekerheid

Een veel genoemd bezwaar rond alle vormen van flexibele arbeid, van uitzenden tot zzp, is dat ook andere instanties – al dan niet terecht – zekerheden ontlenen aan het vaste dienstverband. Hypotheekverstrekkers bijvoorbeeld. Waardoor, zoals de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid stelde, voor mensen zonder vaste baan ‘levensloopzekerheid’ ontbreekt, vooral onder jonge werkenden. Van ’t Wout: “Gelukkig zien we dat er gezocht wordt naar mogelijkheden om mensen op flexibele contracten wel een hypotheek te verstrekken. Bijvoorbeeld als die drie jaar achtereen een stabiel inkomen hadden.”

Arbeidsmarktscan

Het VVD-Kamerlid roemt de NBBU, die zich aansloot bij de ontwikkeling van de Arbeidsmarktscan, een initiatief van de Intelligence Group. Deze scan let niet alleen op arbeidsverleden en contractvorm, maar kijkt vooral naar toekomstkansen en het arbeidsmarktperspectief van mensen. Dat voorbeeld geeft volgens Van ’t Wout goed weer wat de uitzendbranche zou moeten doen: “Laat vooral de goede dingen zien die mensen de mogelijkheid geven een normaal bestaan op te bouwen. Zo was ik onlangs bij een grote uitzender die, als het werk bij een opdrachtgever stopt, zijn mensen snel onderbrengt bij een andere opdrachtgever. Hartstikke goed.” En tenslotte: “Van jullie nieuwe voorzitter en mijn partijgenoot Brigitte van der Burg hoorde ik dat de NBBU op allerlei manieren en op allerlei thema’s een rol wil spelen in het debat over de arbeidsmarkt en daar het voortouw in neemt. Heel goed, voer het gesprek met de buitenwereld en ga daar vooral mee door!”


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *