Hoogleraar Ton Wilthagen

‘De baanzekerheid is uitverkocht, zoek vooral werkzekerheid’

 

De arbeidsmarkt van morgen is inclusief en iedereen die wil werken, kan werken. De NBBU wil concreet bijdragen aan dit ideaalbeeld. Onder meer door samen met leden en experts impulsen te geven aan het debat over mogelijke oplossingen. Een van de deskundigen die zich op ons verzoek in het gesprek mengen, is de Tilburgse hoogleraar arbeidsmarkt Ton Wilthagen.



 

Wilthagen en zijn team van studenten/medewerkers schreven een paper over de ‘arbeidsmarkt van morgen’. Daarin geven ze richtingen aan die kunnen leiden tot een dynamische en sociaal rechtvaardige arbeidsmarkt. De ‘nieuwe standaarden’ lichtte Wilthagen toe tijdens een NBBU-werkconferentie op 8 april.

Werkzekerheid boven baanzekerheid

“De baanzekerheid is uitverkocht, zoekt u vooral werkzekerheid”, benadrukt de invloedrijke Tilburgse arbeidseconoom. “Het is voor álle werkenden – met een vaste baan of flexwerkers – steeds belangrijker om tijdig een stap te kunnen zetten naar nieuw werk. De opgave is gezamenlijk arrangementen te bouwen die de werkzekerheid bevorderen. Hoe dat zou kunnen, willen we praktisch inzichtelijk maken. Mijn studenten en ik door er een paper over te schrijven met goede voorbeelden, de leden van de NBBU hopelijk door hun eigen groeidiamanten te delen en te luisteren naar wat anderen inbrengen.” Wilthagens paper is ‘geen manifest met tien stellingen om op de deur te spijkeren’.

Ton Wilthagen

Hoogleraar institutioneel-juridische aspecten van de arbeidsmarkt in nationaal en internationaal perspectief. Wilthagen is tevens oprichter van het multidisciplinaire onderzoeksinstituut ReflecT en voorzitter van de Europese Taskforce Jeugdwerkeloosheid.   Klik hier om Wilthagens  onderzoekspaper te downloaden (alleen voor NBBU-leden)

“Nee, we laten op een positieve manier zien wat er gebeurt als je echt inzoomt op de arbeidsmarkt. Niet alleen op wetten, regels en afspraken, maar op bedrijven zelf, op arbeidsmarktregio’s en allerlei andere actoren.”

Goede matches tussen vraag en aanbod

Eén ding staat voor Wilthagen vast: op de moderne arbeidsmarkt is flexibiliteit niet weg te denken. “Een dynamische arbeidsmarkt kan snelle en goede matches tussen vraag en aanbod faciliteren en de ontwikkeling van groei en welvaart bevorderen. Door ervoor te zorgen dat arbeidsorganisaties op het juiste moment kunnen beschikken over de juiste aantallen arbeidskrachten met de juiste vaardigheden.” Wanneer de arbeidsmarkt goed functioneert, hoeft volgens Wilthagen niemand noodgedwongen aan de kant te staan vanwege leeftijd of een beperking. “Iedereen die wíl, moet aan het werk kunnen en blijven. Zoveel mogelijk mensen worden in staat gesteld om in (betaalde) arbeid te participeren, zodat zij een inkomen uit werk kunnen verwerven, maatschappelijk participeren en zichzelf ontplooien en ontwikkelen.”

Disruptieve invloeden

Al eerder merkte Wilthagen op dat “de arbeidsmarkt te belangrijk is om aan Den Haag over te laten”. Het is volgens hem ook een illusie dat politiek en overheid dat wel even kunnen regelen, net zo min als de sociale partners. Tal van andere, soms disruptieve trends en gebeurtenissen drukken naar zijn idee een groter stempel op de werkelijkheid. Om er een paar te noemen: de internationalisering van de economie, digitalisering, automatisering en robotisering, migratie, veranderende voorkeuren van onder meer nieuwe generaties en, niet te vergeten, demografische ontwikkelingen zoals vergrijzing en vergroening. Mede door deze ontwikkelingen wordt de rol van bijvoorbeeld nationale wetgeving overschat.

Succesverhalen uit de praktijk

In zijn paper belicht Wilthagen een aantal kansrijke
praktijkvoorbeelden van innovatieve arbeidsmarktinitiatieven.


Philips
Philips heeft vanaf begin jaren tachtig een werkgelegenheidsplan waar al 12.500 mensen één tot twee jaar gebruik van hebben gemaakt. Uitzendbureaus helpen daarbij. Wilthagen: “Niet om ze bij Philips in dienst te houden, want dat lukt niet in een krimpende organisatie. Wat wel lukt is de mensen en doelgroepen voor wie geen plaats meer is geschikter en sterker te maken voor die arbeidsmarkt.”


Beurzen voor jong en oud
Startersbeurzen zijn volgens Wilthagen ook effectief en bieden in bijna de helft van de gemeenten werkervaring aan jongeren. Voor ouderen is er de Meesterbeurs, een vergelijkbaar instrument, maar dan voor oudere werkzoekenden.


Gelders Arbeidsmarkt Model
Wilthagen ziet ook perspectieven in het ‘Gelders Arbeidsmarkt Model’, waarin regionale werkgevers gezamenlijk werkgelegenheid creëren om boventalligen aan de slag te houden. In Gelderland is een pilot gaande in de zorg, met als achtergrond de decentralisaties van taken naar gemeenten. Er is een transfercentrum in het leven geroepen, met onder meer een online databank. Aangesloten werkgevers stellen vacatures die zij zelf niet kunnen invullen als eerste beschikbaar aan elkaar. Regionale samenwerking, goed werkgever- en werk¬nemerschap en zelfregie staan centraal in het Gelderse model.

“The law in the books is niet identiek aan de the law in action”, benadrukt Wilthagen. “Er wordt altijd snel naar de overheid gewezen: die moet dit doen of juist dat laten. Er is veel kritiek, bijvoorbeeld op de Wet werk en zekerheid, en op de Participatiewet. Als je kritiek hebt, kun je twee dingen doen: boe roepen of onderzoeken wat nodig is om de moderne toekomstige arbeidsmarkt te faciliteren. Ik pleit voor dat laatste.”

Nieuw Dutch Design

De hoogleraar is voorstander van een ‘Nieuw Dutch Design voor flexibel en zeker werk’. “Uitgangspunten in onze visie zijn: geen afruil tussen flexibiliteit en kwaliteit, geen tweedeling op de arbeidsmarkt en in de samenleving, geen onnodige complexiteit en onduidelijkheid. Wat we wel willen: verdere empowerment van werkende mensen. Juist Nederland, met zijn pragmatische cultuur van overleg en samenwerking, zou de wereld kunnen en moeten laten zien dat er een arbeidsmarktontwerp mogelijk is waarin flexibel en met zekerheid kan worden ingespeeld op de enorme uitdagingen die ons de komende jaren te wachten staan.”

Arbeidsmarkt van morgen Werkelijkheid ontmoet Wetenschap
Met verschillende initiatieven – zoals een ideeënwedstrijd voor studenten, een adviestraject duurzame inzetbaarheid en diverse expertmeetings – heeft de NBBU de afgelopen jaren bijgedragen aan het debat over noodzakelijke veranderingen op de arbeidsmarkt. Het project ‘Werkelijkheid ontmoet Wetenschap’ is een logische volgende stap in de NBBU-reeks ‘Arbeidsmarkt van Morgen’. Het betreft een serie werkconferenties waarbij leden en wetenschappers met elkaar van gedachten wisselen. De conferentie van 8 april was de eerste in deze reeks. De tweede bijeenkomst vindt plaats op 2 december 2016.


Comments 1

  1. Mooi artikel. Vooral het citaat “De baanzekerheid is uitverkocht, zoekt u vooral werkzekerheid” slaat de spijker op zijn kop. Om er zeker van te zijn dat we niet zonder baan komen te zitten in de huidige arbeidsmarkt is het belangrijk om onszelf zo up-to-date mogelijk te houden. Erg leuk interview om te lezen. Top!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *