Victor Broers

‘Intermediair van de toekomst faciliteert netwerk van de toekomst’

 

De organisatie van arbeid verandert de komende jaren sterk. Successen uit het verleden passen mogelijk niet meer bij de arbeidsmarkt van morgen. Publiek denker en schrijver Victor Broers adviseert intermediairs verder te kijken dan de dag van morgen en zich te bezinnen op echte strategische vernieuwing.



 

Kijken naar morgen

De discussie over de arbeidsmarkt zoals die in Nederland wordt gevoerd is grotendeels achterhaald, zegt Victor Broers. “De discussie is vooral gefocust op een goede verhouding tussen vast en flex, op de rechten en de plichten die eraan verbonden zijn. Naar mijn idee zouden we met een helikopterview moeten kijken naar de manier waarop arbeid in de toekomst mogelijk georganiseerd wordt.”
Met de bril van vandaag kijken naar morgen is naar zijn idee een weinig zinvolle exercitie. De arbeidsmarkt bevindt zich volgens hem in een transitiefase en alles wordt tóch anders. Zoals bijna alles in de wereld volgt ook de levenscyclus van bedrijven een golfbeweging, met perioden van opkomst, bloei en verval. Broers blikt even terug: “Wat we sinds de Industriële Revolutie hebben gedaan, is kapitaal en arbeid bij elkaar brengen. Zo hebben zich bedrijven gevormd. Als je echt wilt praten over de arbeidsmarkt van morgen, moet je durven loslaten dat ondernemingen zoals we die nu kennen, blijven bestaan. De gemiddelde levensduur van bedrijven neemt al hard af. Europese beursgenoteerde bedrijven bestaan gemiddeld 17 jaar, ooit was dat 67 jaar. Kleine bedrijven is vaak een nog korter leven beschoren. De situatie dat iemand zijn hele werkzame leven bij een en dezelfde baas kon blijven, is sowieso passé.”

Victor Broers

Econoom Victor Broers (1983) werkte als jurist en adviseur bij het ministerie van Financiën. Tegenwoordig is hij behalve schrijver consultant en ondernemer. Hij woont afwisselend in Amsterdam en in Rome.                                

‘Als je echt wilt praten over de arbeidsmarkt van morgen, moet je durven loslaten dat ondernemingen zoals we die nu kennen, blijven bestaan’

Voortzettende trend

De organisatie van arbeid verandert volgens Broers nu al sterk. Niet alleen nemen robots en automatisering veel werk over, ook de verbanden waarin mensen werken zijn anders. “Er is meer zelfsturing. Mensen komen minder op kantoor, werken meer op afstand. Niet alleen zzp’ers en flexkrachten, maar ook werknemers met een vast contract. Zonder de glazen bol te willen hanteren: ik denk dat deze trend zich voortzet.” Veranderingen voltrekken zich vaak schoksgewijs en voor sommigen is dat een hard gelag. “Er is een substantiële groep die in de knel komt. Die slaat zich niet makkelijk of in het geheel niet door de transitie heen”, beseft Broers. “Het is goed dat te erkennen en ons af te vragen: wat doen we met de achterblijvers? We kunnen standaardoplossingen verzinnen, bijvoorbeeld wetgeving over vast en flex. Dat zal problemen tijdelijk oplossen, maar een verkeerd kader scheppen voor het grotere geheel van morgen. Naar mijn idee is het niet goed om het arbeidsrecht in Nederland als geheel aan te passen op de problemen van een deel van de populatie, ook al is dat substantieel.”

Inkomenszekerheid

Broers meent dat mensen niet zoeken naar baan- of zelfs werkzekerheid, maar in essentie naar inkomenszekerheid. “Werken is niet meer en niet minder dan een afgeleide van inkomen. Laten we als samenleving creatief nadenken over hoe we een bepaalde mate van inkomenszekerheid creëren.” Daarmee dient zich een onderwerp aan waarover de afgelopen jaren al voorzichtig discussie is gevoerd, maar dat vaak ook wat smalend wordt afgedaan: het basisinkomen. Vooral ingegeven door de moraal van ‘wie niet werkt, zal niet eten’. Dream on. Broers vindt dat te gemakkelijk en alweer geredeneerd met de bril van vandaag op. “Bijna alles wat we nu normaal vinden, verandert. Ik leg het basisinkomen slechts op tafel als optie. Om het bespreekbaar te maken en dan ook écht. Feitelijk weten wij er te weinig over om er een oordeel over te vellen. We hebben het nooit geprobeerd en weten niet wat de effecten zijn. We kennen alleen buitenlandse experimenten op kleinere schaal. Die zijn, afhankelijk van hoe je meet, positief uitgepakt.” Een open discussie wordt volgens hem vooral belemmerd door de politiek en de moraal. “Ik zou meer willen belichten dat het een middel kan zijn om frictieproblemen op te lossen. Als je het zo inricht dat iedereen recht heeft op een basisvoorziening, ook werkenden, en je schaft vervolgens alle subsidies en toeslagen af, kan het misschien economisch een efficiënter stelsel opleveren.”

Recent werk

nieuw-3-op-een-rijkopie

In Waarheid, waarden en welvaart geeft Victor Broers een nieuwe kijk op onderwerpen als productie, de markt en welvaart. Zijn boek is gebaseerd op gesprekken met filosofen, economen, ondernemers en denkers als Thomas Piketty, Wolfgang Streeck, David Graeber, Tomas Sedlacek, Jeremy Rifkin en Hans Werner Sinn. Een belangrijke vraag die in het boek wordt opgeworpen, is of het streven naar economische groei nog past in onze toekomstige samenleving.   Thomas Piketty’s kapitaal samengevat in Nederlands perspectief is niet alleen een samenvatting, maar tevens een commentaar op Piketty’s spraakmakende boek over economie en verdeling van welvaart.   Eerder publiceerde hij Europa in het rood, over de gevolgen van de economische crisis. Naar Broers’ mening staat de westerse samenleving na bankencrisis, Brexit en de snelgroeiende economische ongelijkheid op een keerpunt. Onze huidige economische realiteit biedt volgens hem geen oplossingen voor schuldenproblematiek en de maatschappelijke spanningen die daaruit voortkomen.

‘Ik leg het basisinkomen slechts op tafel als optie. Om het bespreekbaar te maken en dan ook écht’

Niet blindstaren op groei

Er zijn volgens Broers ook andere manieren om inkomenszekerheid te vormen. “Werknemers zouden, naar het voorbeeld van de zeventiende-eeuwse gilde-structuur, een soort verzekeringspremie kunnen betalen waardoor ze, op het moment dat het beroep van sommige mensen verdwijnt, nog een tijdlang voor een deel inkomen krijgen uit de eigen bedrijfstak. Ook daar zitten haken en ogen aan, dat realiseer ik me. Dit kan bijvoorbeeld alleen in sectoren met voldoende schaalgrootte. Maar nogmaals, mijn kernboodschap is dat we met elkaar moeten nagaan hoe we als samenleving onze kracht, energie en potentieel kunnen inzetten om een zekere mate van inkomenszekerheid te genereren.”
Broers is van mening dat de westerse wereld zich blindstaart op groei. “Wij hebben heel lang een economie van ‘genoeg’ gehad”, zegt hij. “Het belangrijkste probleem dat wij in de westerse wereld hebben opgelost – daar waar het onze primaire levensbehoeften aangaat – is dat van schaarste. Beroemde filosofen zoals Adam Smith legden de basis voor ons economisch denken en hadden ideeën over marktwerking en het creëren van een maatschappij waarin mensen geestdriftig aan de slag gaan en met elkaar concurreren. We zijn nu op een punt dat velen meer bezig zijn met afvallen dan met aankomen. Misschien moeten we in veel sectoren nadenken over een toekomst waarin groei niet meer centraal staat en waarin er ook feitelijk niet veel groei meer zal zijn.”

Netwerkintermediair

Hij ziet een ontwikkeling waarin mensen bedrijven niet meer zo hard nodig hebben, omdat ze elkaar opzoeken, zelf produceren (bijvoorbeeld energie of onderdelen uit een 3D-printer), lokaal diensten en producten uitwisselen (bijvoorbeeld zorg) en kapitaal delen (bijvoorbeeld in coöperaties). De rol van de uitzendbranche is volgens hem niet uitgespeeld, maar kan daarin een plaats vinden. “Intermediairs die nu nog de arbeidsvraag en het aanbod met elkaar verknopen, kunnen misschien dat soort netwerken faciliteren. Ze kunnen zoeken naar een nu nog niet bestaande vraag en dat koppelen aan een nog niet bestaand aanbod.”
Concreet: “Ik bedoel dat mensen vaak meer capaciteiten hebben waar door anderen niet om gevraagd wordt. Dit zou een interessante markt kunnen zijn. De vragen die uitzendbureaus nu stellen, gaan over opleiding en het werk dat mensen willen doen. Je zou ook kunnen vragen: wat zijn je netwerken, wat zijn je passies, wat doe je naast betaald werk? Mensen hebben soms hulp nodig om hun potentieel te zien. Dat kan mogelijk gekoppeld worden aan bestaande, maar ook aan nieuwe initiatieven.”
“Stel je bent goed in administratie, maar in veel administratieve beroepen is werk zeer onzeker. Een intermediair zou particulieren of zzp’ers die daarbij hulp nodig hebben, kunnen linken aan een aanbieder die ze nog niet weten te vinden. Op lokaal niveau gebeurt dat al, maar er is nog een wereld te winnen. Ik, als inwoner van Amsterdam, ken eerlijk gezegd de helft van mijn buren niet en weet al helemaal niet wat ze uit te wisselen hebben. Voor de huidige flexbranche klinkt het misschien onlogisch om daarin te stappen. Maar ik denk dat het in de maatschappij van morgen een mooie kans is, juist omdat intermediairs nu al bedreven zijn in het matchen van vraag en aanbod.”

‘Mijn kernboodschap is dat we met elkaar moeten nagaan hoe we als samenleving onze kracht, energie en potentieel kunnen inzetten om een zekere mate van inkomenszekerheid te genereren’


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *